You are currently viewing Έφυγε  ένας μεγάλος πνευματικός της Εκκλησίας μας

Έφυγε ένας μεγάλος πνευματικός της Εκκλησίας μας

 

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα 

Όταν οι δείκτες των ρολογιών μας έδειχναν δώδεκα παρά κάτι λεπτά, έφευγε του κόσμου τούτου ο θρυλικός Αρχιμ. Νίκων Χαρέας, μέλος της Αδελφότητας Θεολόγων ο «Σωτήρ»και Ιεροκήρυκας επί σαράντα  και πλέον έτη της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου, Ψαρών και Οινουσσών. Συνυπηρέτησε με τέσσερις Αρχιερείς στη Χίο και απέδειξε ότι μπορούσε να ανταποκριθεί και στις πιο δύσκολες συνθήκες γιατί ήταν πλασμένος για στρατιώτης του Χριστού και της Εκκλησίας Του.
Δεν έχω λόγια για να περιγράψω αυτό τον κληρικό που σημάδεψε την ζωή μου και τη σκέψη μου στα χρόνια της νιότης μου.
Ήταν σπάνιος άνθρωπος, φωτισμένος κληρικός και φλογερός ιεροκήρυκας.

Τυπικότατος κατά το Παυλικό «πάντα ευσχημόνως και κατά τάξιν γινέσθω», με έναν ιδιαίτερο τρόπο κατόρθωνε με την κοινή λατρεία να μεταρσιώνεται και να μεταρσιώνει σε κόσμους εξωγήινους και σε ατμόσφαιρα θρησκευτική τον εαυτό του και τους πιστούς. Ανεξίτηλες μένουν στη μνήμη των φιλακολούθων οι θαυμαστές σε θέαμα, κατάνυξη και τάξη λειτουργίες,εσπερινοί, θρησκευτικές τελετές πομπές, λιτανείες, αναπαραστάσεις, τόσο στο Μητροπολιτικό ναό Χίου αλλά  και τις άλλες Εκκλησίες των τριών νησιών. 

Το  Γραφικό «Πώς δε κηρύξουσιν εάν μη αποσταλώσι;» τον ενέπνεε  για τη σύλληψη των Ιεραποστολικών του σχεδίων.

Το κήρυγμα του μεστό αλλά διαφορετικό. Ειχε κάτι το επαναστατικό και ανατρεπτικό. Δεν του αρκούσε να αναλύσει το Ευαγγέλιο ή τον Απόστολο με τον συνήθη τρόπο . Έκανε εκτροπή στην σύγχρονη πραγματικότητα και προσπαθούσε να μας διδάξει με παραδείγματα και γεγονότα.

Το πέρασμα τούτο από τη διψασμένη κοινωνία,σκορπίζει δροσιά, φώς, χαρά και παρηγοριά στο λαό μας, στους ανθρώπους του ιδρώτα και του μόχθου. Το κήρυγμα κατά τρόπο θαυμαστό οργανώνεται σ’όλους τους Ναούς .

Ενθαρρύνει  κληρικούς  και λαϊκούς Θεολόγους να μετατραπούν   σε θείους σποριάδες, που κάθε Κυριακή και γιορτή στις Εκκλησιές να σπείρουν τις Ναζωρινές αλήθειες στις εύπλαστες νεανικές, κυρίως, καρδιές. Μα και το δικό του κήρυγμα σε κάθε επίσκεψη του σε ναό ή σε σχολείο  δεν λείπει ποτέ!

Τα Κατηχητικά Σχολεία, σ’όλες τις ενορίες της Χίου  επανακτούν την παλιά άνθηση και ακμή τους. Απλοϊκοί αλλά και μορφωμένοι κληρικοί, ζυμωμένοι στο σχολείο της ζωής και φωτισμένοι με την ουρανόσταλτη σοφία, αναβιώνουν τον παπά-δάσκαλο του κρυφού Σχολείου μέσα στο νάρθηκα των Εκκλησιών. Κι είν’όμορφη, ζεστή κι ελκυστική η εικόνα τούτη του νάρθηκα-Σχολείου και του σεβάσμιου παπά-δασκάλου για το παιδί.

Δεν κουραζόταν να τρέχει από χωρίου εις χωρίον, από ναό σε ναό, για να παρίσταται σε εσπερινούς, σε παρακλήσεις, εις την ακολουθία των χαιρετισμών κ.λ.π. πολλάκις κατά την ίδια  ημέρα, προς τον σκοπόν να ιδεί τα πνευματικά του τέκνα και να αισθάνεται το λαό μας  κοντά  στην Εκκλησία . Ήθελε δια της κοινής προσευχής να έχει πλησίον και να οδηγεί και τα πνευματικά του τέκνα προς Εκείνον. Η βαθύτατη του πίστη, η ανεξάντλητη δραστηριότητα του, η παλαιοπατερική  φυσιογνωμία του,βοηθούσε  τα μέγιστα στην επιτυχία του σκοπού του στον τομέα αυτόν».

Σαν άνθρωπος ο Πατήρ Νίκων ήταν  απλός. Γι’αυτόν τα χρυσοποίκιλτα άμφια, ήταν  μόνο το μέσο  που χρησιμοποιούσε  για να υμνεί μεγαλόπρεπα το Θεό στους Ναούς.

Απέριττος, εργατικός, ταπεινός, καταδεκτικός, ανοικτόκαρδος. Με προσήνεια και αγάπη υποδέχεται πλούσιους και πτωχούς, άρχοντες και αρχόμενους, τόσο στην Γ.Ε.Χ.Α.  Χίου που ήταν το κέντρο των εξορμήσεων του, όσο και στους ναούς που επισκέπτετο για λειτουργίες και εσπερινούς.

Ο π. Νίκων πήγε στη Χίο ως τακτικός Ιεροκήρυξ το 1973 ή 1974( αν δεν κάνω λάθος) διαδεχόμενος τον περιοδεύοντα Ιεροκήρυκα του «Σωτήρος»  π. Πάμφιλο.

Πριν αποφασίσει να ιερωθεί υπηρέτησε ως λαϊκός Ιεροκήρυξ του Σωτήρος στην Μητρόπολη Ιωαννίνων αναπτύξας ιδιαίτερη σχέση με τον τότε Μητροπολίτη Ιωαννίνων και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ.

Σχέση η οποία στο μέλλον θα μπορούσε αν ηταν φιλόδοξος και αιθεροβάμων κληρικός  να αποδώσει καρπούς και να γίνει τουλάχιστον Επίσκοπος. Ο π. Νίκων όμως ήταν ένας ταπεινός άνθρωπος του καθήκοντος.

Διάκονος χειροτονήθηκε από τον Μακαριστό Μητροπολίτη Χίου Χρυσόστομο λίγο πριν αναλάβει χρέη Ιεροκήρυκος στη Χίο. Τον θυμάμαι διάκονο να λειτουργεί με τον Χρυσόστομο και να κηρύττει απ´αμβωνος. Παιδάκι ήμουν τότε . Και ο παρατηρητικός Χρυσόστομος έβλεπε πως τον παρακολουθούσα και με ρώτησε:

– Πως σου φάνηκε το κήρυγμα του π. Νίκωνος μικρέ;

– Διαφορετικό Σεβασμιώτατε!

Και του άρεσε αυτό που είπα.

–  Είναι όντως διαφορετικό. Μπράβο!

Αλλά και πρεσβύτερος χειροτονήθηκε  από τον Χρυσόστομο. . Η Χίος επι των ημερών των δύο αυτών φωτισμένων κληρικών έζησε μεγάλη πνευματική ακμή και η νεολαία του νησιού είχε γαλουχηθεί στην μεγάλη πλειοψηφία της με Χριστό και Ελλάδα.

Και οι λίγοι ακόμη  που τον έβλεπαν ως ιδεολογικό τους αντίπαλο και του είχαν κολλήσει τη ρετσινιά του αντικομμουνιστή ήταν άνθρωποι που τον φθονούσαν για το έργο του και την απήχηση που είχε στους νέους. Πολύ θα ήθελαν να είχαν έναν πατέρα Νίκωνα  στις τάξεις τους, για συνεργάτη. Του εξαπόλυαν μύδρους και συκοφαντίες με το κιλό. Ο π. Νίκων δεν καταλάβαινε τίποτα από αυτά αλλά ήταν  πάντα συγχωρητικός προς όλους. Είχε ένα χαμόγελο πηγαίο και  συναρπαστικό που  όταν άκουγε να τον πολεμούν και να τον συκοφαντούν αδίκως το άφηνε να καταλάβει το εκφραστικό πρόσωπο του.

– Δεν πειράζει, μας έλεγε. Εμείς τα αντιμετωπίζουμε όλα με υπομονή και έχουμε εμπιστοσύνη στον Κύριο. Αλλιώς δεν θα πρέπει να συνεχίσουμε. Τα όπλα δεν θα τα καταθέσουμε! Οι γενναίοι πίπτουν αλλά δεν κύπτουν!

Είχαν την μεγάλη τιμή και ευλογία να τον γνωρίσω στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου εκεί στην ακριτική Χίο. Και ενώ ήμουν αντιδραστικό παιδί ο π. Νίκων με «πήγαινε» και μερικές  φορές επικροτούσε την μαχητική στάση μου γιατί όπως έλεγε με βοηθούσε να βγάλω τον καλύτερο  εαυτό μου.

Τα έτη εκείνα ποιμενάρχης στο νησί  ήταν ο Χρυσόστομος. Και  ο π. Νίκων λειτουργούσε αλληλοσυμπληρωματικά μαζί του και απέδιδαν οι δυό τους μια θαυμάσια πνευματική πανδαισία.

Η Χίος ζούσε την δική της Πεντηκοστή. Τα κατηχητικά και οι κατασκηνώσεις έσφυζαν από ζωή και οι πνευματικές διαλέξεις στο Μητροπολιτικό ναό και στη ΓΕΧΑ Χίου έδιναν μιαν άλλη διάσταση στο νησί και το κατέτασσαν στις πιο προηγμένες πνευματικά Μητροπόλεις της Ελλάδας.

Όταν ασθένησε με εγκεφαλικό ο Μητροπολίτης Χίου Χρυσοστομος και η Μητρόπολη έμεινε σχεδόν αποίμαντη ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ έδειξε απρόθυμος να προχωρήσει στην καρατόμηση του όπως του ζητούσαν κάποιοι τοπικοί παράγοντες αλλά πρότεινε στον παλιό του γνώριμο π. Νίκωνα να δεχθεί να τον εκλέξει βοηθό Επίσκοπο του εμπερίστατου Μητροπολίτη, ανοίγοντας του τον δρόμο της προαγωγής. Αλλά ο π. Νίκων αρνήθηκε. Δεν ήθελε να καταλάβει τέτοιες θέσεις.

Μετά την κοίμηση του Χρυσοστόμου εξελέγη Χίου ο Νικηφόρος Τζιφόπουλος, ο Μητροπολίτης των 52 ημερών, όπως έμεινε στην εκκλησιαστική ιστορία αφού 52 ημέρες μετά την εκλογή του έφυγε από εγκεφαλικό.

Το διάστημα αυτό ήταν δύσκολο για τον π. Νίκωνα διότι δεν ταίριαζε με τον μοντέρνο χαρακτήρα του νέου Μητροπολίτη.

Ο Μακαριστός Νικηφόρος(Τζιφόπουλος), επηρεασμένος από αντιοργανωσιακούς Ιεράρχες ήθελε να απαλλαγεί από την παρουσία του πατρός Νίκωνος στο νησί.

Και ήταν η εποχή που σκέφθηκε  να φύγει από το νησί. Και είχε πολλές προτάσεις. Μάλιστα ακόμη και μεγάλες οικογένειες Χίων του Λονδίνου του πρότειναν να πάει στην Αγγλία και να εκλεγεί Βοηθός επίσκοπος του τότε Θυατείρων Αθηναγόρα. Αλλά  ο π. Νίκων ήταν ανθρωπος με σταθερές στη ζωή του. Και  πάλι αρνήθηκε. Προτιμούσε να παραμείνει  στον  άμβωνα της ταπεινής ελληνικής επαρχίας για να οδηγεί νέα παιδιά στο Χριστό . Παρέμεινε στη Χίο και δικαιώθηκε.

Όταν έμαθε ο π. Νίκων τις υπόγειες διαδρομές που μεθοδεύονταν εναντίον του απευθύνθηκε στον Νικηφόρο και του είπε:

–Αν σας ενοχλεί η παρουσία μου και με θεωρείτε εμπόδιο στα σχέδια σας να σας διευκολύνω και να φύγω! Είστε όμως, βέβαιος οτι δεν με χρειάζεστε;

Ο Νικηφόρος  δεν απάντησε. Πάγωσε το θέμα. Και δεν χρειάσθηκε να επανέλθει γιατί σε λίγες ημέρες έφυγε ο ίδιος από τη ζωή.

Με τον αείμνηστο Χίου Διονύσιο συμπορεύτηκε γενικά  σε καλά επίπεδα.

Με εξαίρεση τα τελευταία δύο- τρία χρόνια που ο τότε ανερχόμενος Αρχιμ. Μάρκος Βασιλάκης , ήθελε να πάρει τη θέση του Ιεροκήρυκα της Χίου και το μεθόδευε με τον ανασφαλή πάντα  αείμνηστο  Διονύσιο και τον τάραζε κι αυτός ξεσπούσε στους άλλους.

Αλλά και στις λιτανείες ήθελε να κάνει τον Τελετάρχη για να κρατά το δεσποτικό μπαστούνι — κάτι που μέχρι τότε έκανε  ο πατήρ Νίκων. Και με αυτό τον τρόπο ο π.Νίκων πήρε το μήνυμα ότι θα έπρεπε να φεύγει απο τη θέση του Ιεροκήρυκα και να περιοριστεί στα καθήκοντα του στη ΓΕΧΑ. Και όταν βρέθηκαν κάποιοι ευργετηθέντες από τον ίδιο, εξαιτίας των προσωπικών τους συμφερόντων και επιδιώξεων να τον κατηγορήσουν και να ζητήσουν από την Αδελφότητα να τον αποκεφαλίσει , η Αδελφότητα αντί να τους ξαποστείλει και μα τους στείλει στο πυρ το εξώτερο έτεινε ευήκοο ους στα κουτσομπολιά και στις άθλιες κατηγορίες με αποτέλεσμα να ταλαιπωρήσουν οι σοφοί και αφοσιωμένοι της Αδελφότητας τον π. Νίκωνα.

Κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει την ημέρα της χειροτονίας του π. Εμμανουήλ Τζιώτη, ημέρα κατά την οποία ο π. Νίκων θα έπρεπε να λειτουργεί και να κελεύει τον νεοχειροτονούμενο αφού ήταν πνευματικό του παιδί, οι ισχυροί της Αδελφότητας του είχαν επιβάλλει να υπηρετεί ως Μοναχός την διαδικασία.

Αλλά και όταν  έφυγε από τη Χίο και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και ζητούσε κατά καιρούς να επισκεφθεί τα νησιά Χίο και Μυτιλήνη για να εξομολογήσει τα πνευματικά του παιδιά και πάλι  δεν τον άφηναν να πάει. Θυμάμαι όταν τον επισκεπτόμουν στα γραφεία της Αδελφότητας τη νοσταλγία που είχε για τη Χίο και τους ανθρώπους της. Περνούσαμε ατελείωτες ώρες συζητώντας για τη Χίο. Για μη προσφορά του στην Ιερά Μονή Παναγίας Βοηθείας που επι των ημερών του και χάρη στο προσωπικο ενδιαφέρον του έζησε μια νέα περίοδο ακμής και προόδου που αν ο απρόσκλητος επισκέπτης ο θάνατος δεν έκοβε το νήμα της ζωής της Οσίας Βρυαίνης της ηγουμένης της Μονής η Βοήθεια θα ξαναζούσε μεγάλες ημέρες πνευματικότητας. Χάρη στον π. Νίκωνα και στην ενθάρρυνση που έδινε στην Μακαριστή Αγία Βρυαίνη έχουμε την μοναδική έκδοση για τον Άγιο Άνθιμο, έργο του π. Θεοκλήτου Διονυσιάτη αλλά και την αποκωδικοποίηση των κατηχητήριων λόγων του Αγίου Ανθίμου σε σπουδαίες εκδόσεις τις οποίες επιμελήθηκε ο Χίος καθηγητής Αντώνης Χαροκόπος. Οι εκδόσεις αυτές διέσωσαν τον πνευματικό πλούτο και την Σοφία του Αγίου Ανθίμου την κατέστησαν κοινό κτήμα όλων μας. Με αυτές τις σκέψεις και αυτά τα επιτεύγματα πορεύτηκε ο π. Νίκων  μέχρι το οσιακό τέλος του.

«Ένα βράδυ στην αλλαγή της μέρας βασίλεψαν, τα μάτια  με το αέτιο βλέμμα.. Και όμως θα εξακολουθεί να βρίσκεται ολοζώντανος στη σκέψη και στην καρδιά μας, στη γλώσσα μας και στα όνειρα μας, στις Κυριακάτικες θείες λειτουργίες αλλά και στα σπίτια μας και στις αναμνηστικές φωτογραφίες στα σπίτια μας που τα επισκέπτονταν και τα γέμιζε με γαλήνη.

Πώς να τα πω δεν ξέρω μέσα σε τούτο το κείμενο. Νοσταλγική περιπλάνηση στα θλιβερά συμβάντα και έκφραση του πόνου μου είναι τούτες οι γραμμές, φτωχές εκφράσεις, φτωχά ψελλίσματα παιδιού στον τρισμεγάλο του πατέρα.

Το είπε στην τελευταία μας συνάντηση  και το’κανε. Πέθανε προσευχόμενος μέχρι το τέλος! Η γρανιτένια του θέληση, η ηρωική του καρδιά, ο ατρόμητος χαρακτήρας του, πάλεψαν παλληκαρίσια, αψηφώντας τον κίνδυνο, που κρυφόπαιζε τη ζωή του στα χέρια.

 Ο ακούραστος πάντα πατήρ Νίκων  γέρασε ξαφνικά και κουράστηκε ανεπάντεχτα. Ο αδάμαστος οργανισμός σου νικήθηκε από την μεγάλη ασθένεια. αφού αγωνίσθηκε απεγνωσμένα.

«Κουράστηκα », μας έλεγε συχνά τον τελευταίο καιρό , «δεν είμαι για τίποτα πια»συμπλήρωνε! Και όταν εμείς, διώχνοντας μακρυά το ανεπιθύμητο και πιστεύοντας πάντα στην ατσαλένια του  ψυχοσωματική του ύπαρξη λέγαμε,

-«Δεν είναι αλήθεια  ακόμα κάνετε για όλους εμάς μαζί»

Τον τύλιγε σιγά κι αθόρυβα του θανάτου το νήμα. Δεν ήταν δα κι αράγιστο το σκεύος το οστράκινο που’κρυβε μέσα του την μεγάλη και αδάμαστη ψυχή του.

Και παρά τους πόνους και τη δυσκολία της κατάστασής του, επρόσεχε μην του  φύγει η σημαία από τα χέρια, να μη χαμηλώσει η λεβεντιά,να μη μαραθεί η ζωτικότητά του.

Παρά τους δυνατούς πόνους που σφυροκοπούσαν το σώμα του επέμενε  να αγνοεί τη δύσκολη κατάστασή του, μα η καρδιά του δεν μπορούσε η δύστυχη να ανθέξει πια στην τόση υπερένταση.

Έμεινε  στο κρεββάτι κι εξακολουθούσε  εκεί να προσεύχεται  νοερώς και να εξαντλεί όλες του τις τελευταίες δυνάμεις, για το έργο του , στην Χίο, στη Μυτιλήνη, στην Αθήνα.

Η λαμπάδα που όρθια έλυωνε φωτίζοντας, κάτω γερμένη, τώρα εξακολουθούσε αδιάκοπα να φωτίζει.

Ήταν  συνηθισμένος να αγωνίζεται  και να κερδίζει, να μάχεται και να νικά. δεν έσκυψε ποτέ μπροστά στον αντίπαλο.

Ήθελε  να πεθάνει προσευχόμενος!

«Μακάριος ο δούλος ον ευρίσκει γρηγορούντα…» έψαλλε. Κι ήρθε ο ολοθρευτής, ο καβαλλάρης. το ίδιο εκείνο βράδυ της Τετάρτης, ξημέρωμα της Αγίας Μαρκέλλας.

Το θλιβερό άγγελμα του θανάτου του,μετεδόθη παντού όπου έπρεπε, όπου περίμεναν με αγωνία, σε στεριές και σε θάλασσες. Τα τηλεγραφήματα συλλυπητήρια προς την Αδελφότητα του «Σωτήρος» άρχισαν να έρχονται πυκνά από χθές.

«Τοιούτος ο βίος ημών αδελφοί! Τούτο επί γης παίγνιον. Ουκ όντας γενέσθαι και γενομένους αναφθαρήναι όναρ εσμέν ουχ ιστάμενον, φύσημα τι μη κρατούμενον, πτήσις ορνέου παρερχομένου, ναύς επί θαλάσσης ίχνος ουκ έχουσα».

Δεν είναι η απαισιόδοξη καρδιά ενός πεσσιμιστού που θρηνολογεί στο τροπάριο τούτο. Φιλοσοφεί στα εγκόσμια ο Ναζιανζηνός Γρηγόριος, για να ανεβάσει ψηλά το νού και την καρδιά μας, στους ουρανούς, όπου τίποτα δεν είναι ρευστό και μεταβλητό, τίποτα εφήμερο, στους ουρανούς, που είναι το λιμάνι των κουρασμένων πρωτοπόρων  της ζωής, ο τόπος της μισθαποδοσίας.

«Αν ηλέησας άνθρωπε άνθρωπον, αυτός (ό Χριστός) μέλλει εκεί ελεήσαι σε’κάν τινι ορφανά συνεπάθησας, αυτός μέλλει εκεί συμπαθήσαι σε κάν τινά της ανάγκης έσωσας, αυτός εκεί της ανάγκης σε ρύσεται’ κάν γυμνόν εν τω βίω εσκέπασας, αυτός εκεί μέλλει σκεπάσαι σε».

Αυτός, π. Νίκων , ο Χριστός, που σε δυνάμωσε να κάμεις έργο και ζωή τα συνθήματα αυτά, Εκείνος ας σου ανταποδώσει στη βασιλεία Του. Εμείς δεν κάνομε άλλο παρά να ευχόμαστε δακρύβρεκτοι για την ανάπαυση της ψυχής σου, κοντά στο σκήνος σου μέρα και νύχτα.

Κι εμείς θρηνούμε και τιμούμε τον Πνευματικό Πατέρα , τον αρχηγό και εμπνευστή και προστάτη, τον άνθρωπο που θα μας λείψει πολύ και θα  μείνει αναντικατάστατος.

Ο Κύριος ας αναπαύσει  την ψυχή σου στους κόλπους της Βασιλείας του πολύκλαυστε, αείμνηστε, αλησμόνητε Πατέρα Νίκωνα .Δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ!

Αιωνία σου η μνήμη

Ο π. Νίκων με τον αείμνηστο Χίου Διονύσιο στο σπίτι μας στον Κάμπο της Χίου, το Πάσχα του 2000, πριν απο 21 ολόκληρα χρόνια.