You are currently viewing Σαν  σήμερα το 1962 <br> Έφυγε απο τη ζωή ο Μητροπολίτης Χίου Παντελεήμων Φωστίνης ο από Καρυστίας και Ενόπλων Δυνάμεων 

Σαν σήμερα το 1962
Έφυγε απο τη ζωή ο Μητροπολίτης Χίου Παντελεήμων Φωστίνης ο από Καρυστίας και Ενόπλων Δυνάμεων 

Σήμερα συμπληρώνονται 59 χρόνια από την εις Κύριον εκδημία του μακαριστού Μητροπολίτου Χίου κυρού Παντελεήμονος Φωστίνη (+ 1962).

Ο Μητροπολίτης Παντελεήμων Φωστίνης υπήρξε μια μεγάλη εκκλησιαστική μορφή του 20ου αιώνα.

Ιεράρχης με πλούσιο ποιμαντικό, πνευματικό και φιλανθρωπικό έργο. Φλογερός πατριώτης, με έντονη εθνική και αντιστασιακή δράση (μέλος της Οργάνωσης “Μίδας 614”) –αναγνωρισμένοι οι αγώνες του στην Ελλάδα και το Εξωτερικό–, Κληρικός που συνόδευσε τον Ελληνικό Στρατό στην Οδησσό, στη Βόρειο Ήπειρο, στη Μέση Ανατολή, στα πεδία των μαχών. Οι Αξιωματικοί και οι Στρατιώτες έκλαιγαν όποτε τους μιλούσε κι τους ενθάρρυνε  πριν από κάθε μάχη και τους μετέδιδε τα Άχραντα Μυστήρια. Έζησε ο ίδιος από κοντά τρεις πολέμους. Δεινός ρήτορας, εκλεκτός συγγραφέας δεκάδων βιβλίων που συναρπάζουν, άριστος γνώστης της Ελληνικής γλώσσας (στον προφορικό και γραπτό λόγο), ιδρυτής φιλανθρωπικών σωματείων και ιδρυμάτων  με τεράστια προσφορά.

Για την ιστορία, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, τον Παντελεήμονα επικήρυξαν οι Γερμανοί, επί Κατοχής, ενώ ο ίδιος με δική του ευθύνη και χάρη στη φιλοπατρία του διέσωσε και φυγάδευσε στη Μέση Ανατολή δεκάδες πατριώτες, Έλληνες αλλά και συμμάχους. Στην μεταπολεμική περίοδο αγωνίστηκε για τη διαφύλαξη της πατρίδας από ξενοκίνητους ανθέλληνες, με αποτέλεσμα να μην είναι αρεστός σε συγκεκριμένο κομματικό χώρο, που στο διάβα των αιώνων έχει αντιμετωπίσει τον χριστιανισμό με διώξεις, εξορίες και μαρτύρια. Οι χριστιανοί υπέστησαν τα πάνδεινα από τους κόκκινους νεοναζί γιατί έκαναν το … αμάρτημα να πιστεύουν στον Χριστό και την Ορθοδοξία !!! Οι οπαδοί, λοιπόν, αυτού του ξενοκίνητου και ανθελληνικού μορφώματος έχουν οργιάσει σε φήμες και συκοφαντίες για τον Παντελεήμονα που, ευτυχώς, δεν πείθουν κανέναν παρά μόνο τα πειθήνια κομματικά όργανά τους, περιφρονημένοι από τον κόσμο και την ιστορική αλήθεια !

Επιπλέον, χάρη στις ενέργειες του Παντελεήμονος Φωστίνη σώθηκαν εκατοντάδες σεισμόπληκτα, ορφανά παιδιά, από τα νησιά του Ιονίου. Τα φιλοξένησε στο Ιερό Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος (ΙΤΑΠ) Λιβαδίων, το οποίο εκ βάθρων ανήγειρε. Τα σπούδασε, τα γαλούχησε, τα έθρεψε και τα αποκατάστησε επαγγελματικά και οικογενειακά. Πολλά ακολούθησαν το δρόμο της ιεροσύνης, φθάνοντας μέχρι τα ύψιστα διακονήματα της Αρχιεροσύνης. Βρήκαν κοντά του στοργή και θαλπωρή. Στάθηκαν στα πόδια τους όρθια !

Εκατοντάδες ήσαν και τα Χιωτόπουλα, που σπούδασαν στην Αθήνα διαμένοντας στο πενταόροφο κτίριο του “Οίκου Χίου Φοιτητού”, που ο ίδιος ίδρυσε, συντηρούσε και είχε την επιμέλεια λειτουργίας του, στην οδό Βουλγαροκτόνου 30.

Ο Μητροπολίτης Παντελεήμων Φωστίνης είναι ο μοναδικός –ίσως– Μητροπολίτης Χίου που κατέλιπε “χειροπιαστό” έργο, εμφανές μέχρι σήμερα, μισό και πλέον αιώνα μετά το θάνατό του. Επίσης, ο μοναδικός που κατέλιπε ολόκληρη την προσωπική του περιουσία στην Εκκλησία και τα Σωματεία που ίδρυσε.

Ακόμη και στις μέρες μας, τα γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου, με τα παρακείμενα οικήματα, είναι έργα δικά του και χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες της Μητροπόλεως.

Το περίφημο Ιερό Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος  μέχρι σήμερα επιτελεί ένα μεγάλο φιλανθρωπικό έργο, κυρίως ως προς την ενίσχυση φοιτητών. Έχει δε καταστεί Μέγας Ευεργέτης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στο οποίο δώρισε την πολυκατοικία της οδού Βουλγαροκτόνου 30, αλλά και μεγάλη οικοπεδική έκταση στα Λιβάδια, για την ανέγερση των εκεί υπαρχουσών φοιτητικών εστιών-κατοικιών.

Στον χώρο του ΙΤΑΠ φιλοξενούνται -κατά περιόδους- εμπερίστατες οικογένειες οι οποίες διαμένουν εκεί με μοναδική υποχρέωση τον ευπρεπισμό και την καθαριότητα του χώρου του ΙΤΑΠ και των ιερών προσκυνημάτων του. Στον ίδιο χώρο υπάρχουν αρκετά παρεκκλήσια και μια αρχιτεκτονική διάταξη του περιβάλλοντος χώρου που παραπέμπει στην Αγία Γη, τους Αγίους Τόπους και τα εκεί ευρισκόμενα ιερά προσκυνήματα. Το ΙΤΑΠ είναι ένα πιστό αντίγραφο των Αγίων Τόπων, όπως κατέγραψε και μετέφερε στη Χίο ο θρυλικός Ιεράρχης. Στο ΙΤΑΠ έχει ιδρυθεί κι ένα -υπέροχο και εξαιρετικό- εκκλησιαστικό μουσείο με εκθέματα, ιερά σκεύη, Εικόνες, Αρχιερατικά Άμφια και τα παράσημα (30 και πλέον παράσημα είχε λάβει ο Ιεράρχης).Πρόσφατα, στο χώρο αυτό του μουσείου, είχαμε την ευκαιρία να δούμε τις πρωτότυπες επιστολές που είχε στείλει στον Μητροπολίτη Παντελεήμονα τόσο ο Ελευθέριος Βενιζέλος όσο και ο Νικόλαος Πλαστήρας αλλά και ο Βασιλεύς Παύλος ο οποίος είχε επισκεφθεί τη Χίο τρεις φορές επι Παντελεήμονος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, μέχρι σήμερα, επικοινωνούν πολλοί από τους διατελέσαντες τροφίμους  του ΙΤΑΠ (που φιλοξενήθηκαν είτε στη Χίο, είτε στην Αθήνα) οι οποίοι εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους προς το Ίδρυμα για την στήριξη και μακαρίζουν τον αοίδιμο Παντελεήμονα. Μάλιστα ορισμένοι, στέλνουν από το υστέρημά τους μικρή οικονομική ενίσχυση, ώστε και σήμερα να βοηθηθούν φοιτητές (όπως εκείνοι στα νειάτα τους), αλλά και να συντηρηθούν οι χώροι, τα κτίρια και τα προσκυνήματά του.

Την Κυριακή 03/03/ 2017 το ΔΣ του ΙΤΑΠ είχε διοργανώσει  μια λαμπρή τελετή, των αποκαλυπτηρίων του ανδριάντα του μακαριστού Ιεράρχη –που κοσμεί την είσοδο του προαυλείου του ΙΤΑΠ–, αλλά και την ανακομιδή των λειψάνων του Ιεράρχη, τα οποία επανατοποθετήθηκαν στον μαρμάρινο τάφο του, σε ιδιαίτερα φυλασσόμενο κιβώτιο, εις το διηνεκές. Οι τελετές πραγματοποιηθήκαν υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χίου κ. Μάρκου, παρουσία των Αρχών της Χίου και εκατοντάδων πιστών με αισθήματα αγαλλίασης.

Ας δούμε αναλυτικά την πορεία του μεγάλου Ιεράρχου Παντελεήμονος Φωστίνη(1888-1962).

Κατάφερε να γίνει το κέντρο της προπολεμικής Κύμης κατά την ποιμαντορία του στην Εύβοια, και ο ρόλος του κατά την περίοδο της Κατοχής δεν ήταν αμφιλεγόμενος, όπως τον κατηγορούν. Δεν ήταν ούτε ακροδεξιός, ούτε εθνικιστής,αλλά Χριστιανός και πατριώτης.

Πριν τη χειροτονία του σε  ΜητροπολίτηΕπεξεργασία

Ο Παντελεήμων Φωστίνης γεννήθηκε στο Κρανίδι Ερμιονίδος το 1888.

Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το 1912.

Διάκονος χειροτονήθηκε το 1908 και Πρεσβύτερος το 1912 από τον Μητροπολίτη Βεροίας Καλλίνικο. Υπηρέτησε ως στρατιωτικός ιερέας κατά τους Βαλκανικούς πολέμους και τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο και ως ιεροκήρυκας στην Αθήνα. Το 1918 έλαβε μέρος στην εκστρατεία στη Ρωσία.

Μητροπολίτης Καρυστίας και ΣκύρουΕπεξεργασία

Στις  18 Δεκεμβρίου 1922 εξελέγη στις  24 Δεκεμβρίου 1922  χειροτονήθηκε στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών Μητροπολίτης Καρυστίας και Σκύρου.

Τη χειροτονία του  τέλεσε ο Μητροπολίτης Δημητριάδος Γερμανός, συμπαραστατούμενος από τους Μητροπολίτες Ναυπακτίας Αμβρόσιο, Τρίκκης Πολύκαρπο, Κορινθίας Δαμασκηνό( μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο και Αντιβασιλέα), Κερκύρας Αθηναγόρα( μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Αμερικής και Οικουμενικό Πατριάρχη) και Τριφυλίας Ανδρέα.

Η ενθρόνιση και εγκατάστασή του   στην Κύμη έγινε τον Μάρτιο του 1923.Η Μητρόπολη Καρυστίας είχε επανασυσταθεί τότε από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος έπειτα από πολυετή διακοπή της λειτουργίας της και συγχώνευσης της από την Ι. Μητρόπολη Χαλκίδος. Η εγκατάσταση του νέου μητροπολίτη Παντελεήμονος  έγινε σε κτήριο που αγόρασε κατά το δίμηνο προ της ενθρόνισης του,με χρήματα από την Ι. Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στη θέση Τριοδίτη ή Στροφή, ανατολικά της Κύμης, στον δρόμο προς την Παραλία.

Ο νέος μητροπολίτης προκειμένου να εξασφαλίσει την προστασία του απέναντι σε κάθε κίνδυνο υπονόμευσης της κοινωνικής του επιρροής, δημιούργησε έναν κύκλο, έναν σκληρό πυρήνα, από δικούς του ανθρώπους (κληρικούς, μοναχούς και μοναχές, παλαιούς συνεργάτες κλπ.) από τα Μέγαρα, τον Πειραιά και το Κρανίδι, τόπο καταγωγής του. Την περίοδο εκείνη επανίδρυσε τη Μονή Μάντζαρη κοντά στον Οξύλιθο (1924) και τη Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, βόρεια της Κύμης, εγκαθιστώντας σε αυτές μοναχές, και ίδρυσε το 1925 την Ιερά Μονή, μετέπειτα Ιερό Τάγμα  Αγίου Παντελεήμονος, στην περιοχή όπου από το 1924 ήταν η έδρα του γραφείου της Μητρόπολης (σημερινό “Μυλωνοπούλειο”). Το 1928 ο Φωστίνης ίδρυσε το σωματείο (χριστιανική αδελφότητα) “Ιερόν Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος”.Το φιλανθρωπικό έργο του τάγματος (με βάση τους σκοπούς του σύμφωνα με το καταστατικό) ενισχύθηκε με τις δωρεές του επιχειρηματία από το Μαρούσι, Ιωάννη Μυλωνόπουλου (πέθανε στις 18 Αυγούστου 1937 και ετάφη στην Κύμη, όπως ήταν η επιθυμία του). Μετά τον θάνατο του Μυλωνόπουλου το κτήριο όπου στεγαζόταν η Μητρόπολη πουλήθηκε από την ίδια στο Ιερό Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος. Οι χώροι του τάγματος επεκτάθηκαν με διάταγμα του Αυγούστου του 1938 και ο τοτε Πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς υπήρξε “συνιδρυτής” του τάγματος αυτού.Το 1940 με απόφαση του Μητροπολίτη ένα νομικά ιδιόρρυθμο μόρφωμα, η “Κοινωνία” (ή Αδελφότης) “Ιερόν Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος” , που αποτελείτο από μία κλειστή ομάδα ατόμων και δεν είχε εγκεκριμένο από το Πρωτοδικείο καταστατικό. Την περίοδο εκείνη το τάγμα προέβη σε αγορές ιδιοκτησιών, κτημάτων και εκτάσεων, και γενικά σε οικονομικές δραστηριότητες, που άλλες επαινέθηκαν από το λαό και άλλες κατηγορήθηκαν.

Αμφιλεγόμενος ρόλος κατά την ΚατοχήΕπεξεργασία

Στις 27 Απριλίου 1941 οι Γερμανοί μπήκαν στην Κύμη και ξεκίνησε και για την πόλη εκείνη η Κατοχή. Παρά τις πατριωτικές και αγωνιστικές αναφορές στο βιβλίο του ίδιου του Μητροπολίτη, όπου περιγράφονται από την σκοπιά του τα γεγονότα της Κατοχής στην Κύμη, τον Μάιο του 1941, αναγνώστηκε σε όλους τους ναούς της επαρχίας μία ανακοίνωση του Μητροπολίτη, στην οποία έγραφε:

“Πείθεσθε και υπήκειτε (λανθασμένη χρήση του ρήματος- σύμφωνα με τον φιλόλογο Τάσο Χατήρα το σωστό είναι “υπείκετε”) τοις ηγουμένοις, κατά τας Γραφάς. Και σήμερον ηγούμενοι είναι οι Γερμανοί τους οποίους έστειλεν ο Θεός…” Το κείμενο ακολουθείται από υπογραφή του Μητροπολίτη και επανήλθε στο φως της επικαιρότητας το 1975 από τον Βασίλη Κούτσικα.Το κείμενο αυτό, σύμφωνα με τους βιογράφους του Φωστίνη, έρχεται σε αντίθεση με την πατριωτική και αγωνιστική εικόνα που ο ίδιος προσπαθεί να προβάλλει στο αυτοβιογραφικό του έργο “Αγώνες κάτω από τα δεσμά”.

Το 1941-1942 η Κύμη υποφέρει από την μεγάλη πείνα που μαστίζει την περιοχή. Ο πρόεδρος της Κοινότητας Κύμης Ιωάννης Πέππας αποπέμφθηκε από τον Νομάρχη M. Δασκαλόπουλο τον Φεβρουάριο του 1942, έπειτα από εισαγγελική έρευνα για το έλλειμμα 777 οκάδων που διαπιστώθηκε κατά τη διανομή καλαμποκιού στον πεινασμένο πληθυσμό.Ο Μητροπολίτης διαφώνησε με την απόφαση και απέδωσε τις καταγγελίες κατά του παυθέντα κοινοτάρχη σε “συκοφαντίες των κομμουνιστών”.

Ο Φωστίνης ανέπτυξε αντιστασιακή δράση, καθώς ήταν μέλος της οργάνωσης “Μίδας 614” του Τσιγάντε. Σημαντικός ήταν ο ρόλος του στη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας και ειδών πρώτης ανάγκης, ήδη από το 1941, οπότε ιδρύθηκε ο Εθνικός Οργανισμός Χριστιανικής Αλληλεγγύης (από τον Δαμασκηνό). Ο Μητροπολίτης Καρυστίας οργάνωσε ξανά τα παιδικά συσσίτια και ήρθε σε σύγκρουση τόσο με τον πρόεδρο της Κοινότητας Κύμης Παπαϊωάννου όσο και με τον Νομάρχη Δασκαλόπουλο.

Στις 25 Φεβρουαρίου 1943 παραιτήθηκε της ενεργού υπηρεσίας και στη συνέχεια έφυγε στη Μέση Ανατολή.Κατά την παραμονή του στο Κάιρο ήταν αρχιερέας Ενόπλων Δυνάμεων με τον βαθμό του Υποστρατήγου. Τον Δεκέμβριο του 1943 τοποθετήθηκε νέος μητροπολίτης ο Ανανίας Μάνος. Στις αρχές Νοεμβρίου του 1944, ο Φωστίνης επανήλθε στην Ελλάδα.

Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και ΟινουσσώνΕπεξεργασία

Ο Φωστίνης διορίστηκε με βασιλικό διάταγμα (Μάιος 1946) μέλος της Ιεράς Συνόδου. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1946 εξελέγη Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και Οινουσσών.

Τελευταία χρόνιαΕπεξεργασία

Απεβίωσε στη Χίο στις 12 Μαρτίου 1962 κατά τις πρωινές ώρες στην ηλικία των 74 ετών.

Βιβλία τουΕπεξεργασία

“Αγώνες κάτω από τα δεσμά” (έκδοση 1946), όπου περιγράφει την Κύμη κατά την Κατοχή και προσπαθεί να αυτοπαρουσιαστεί ως πατριώτης, προβάλλοντας ταυτόχρονα τα αντικομμουνιστικά του αισθήματα)
“Ο Κομμουνισμός” , Αθήνα 1950.
“Αγώνες για την πατρίδα στην ξενητειά”, Αθήνα 1954, ανατύπωση 1988.
“Ο ελληνικός στρατός στη Ρωσία” (1956)