Μνήμη Σερρών και Νιγρίτης Μαξίμου του Α’ (1944-2003)

Μνήμη Σερρών και Νιγρίτης Μαξίμου του Α’ (1944-2003)

🔺18 έτη από την Κοίμηση ενός σπουδαίου Ιεράρχου της Εκκλησίας μας

Σαν σήμερα έφυγε από τη ζωή ο Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης Κυρός Μάξιμος, (κατά κόσμον Γεώργιος Ξύδας)με οικογενειακή καταγωγή από την Χίο. . Ήταν ένας εμβληματικός Ιεράρχης της Εκκλησίας μας ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο τόσο στα έτη της Αρχιεπισκοπείας Σεραφείμ, όσο και και κατά την εκλογή του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου το 1998,αφού θεωρήθηκε ο Αρχιτέκτων της επιτυχίας της εκλογής.
Γεννήθηκε το έτος 1942, στη νήσο Πρίγκηπο της Κωνσταντινούπολης. Ήταν γυιός του Χρυσάφη Ξύδα του αρχηγού των Ρωμιών της Πόλης, ενός σπουδαίου και ατρόμητου Έλληνα. Ο Μάξιμος Φοίτησε στην Μεγάλη του Γένους Σχολή και στη συνέχεια εισήχθη στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης- συμμαθητής και συμμαχητής με τον Οικουμενικό μας Πατριάρχη Βαρθολομαίο και με σπουδαίους άλλους ομηλίκους του οι οποίοι εξελίχθηκαν ως οι αυριανοί πρίγκηπες της Εκκλησίας. Ο Μάξιμος αποφοίτησε το έτος 1964. Εχειροτονήθη Διάκονος το 1964 και Πρεσβύτερος το 1967. Υπηρέτησε ως Διάκονος και Ιερεύς στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς (1966-1974)κοντά στον τότε Πειραιώς Χρυσόστομο Ταβλαδωράκη, ως Στρατιωτικός Ιερεύς (1972-1973), ως Διευθυντής του Ιδιαίτερου Γραφείου του Μακ. Αρχιεπισκόπου Αθηνών Σεραφείμ, ως Πρωτοσύγκελος της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών και Προϊστάμενος του Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονος – Αχαρνών (1974-1984). Ο Αρχιεπίκοπος Σεραφείμ τον εκτιμούσε για την αρχοντιά του και την οργανωτικότητα του, όπως έλεγε, αλλά και για το φαναριώτικο μυαλό του από το οποίο συχνά ζητούσε συνδρομή για να του εξηγήσει συμπεριφορές και νοοτροπίες ανθρώπων που γνώριζε!

Ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ τον επέλεξε το 1980 για τη μάχη της εκλογής για την μόλις χηρεύσασα τότε Μητροπολίτη Σπάρτης λόγω της εκδημίας του αειμνήστου Μητροπολίτη Σπάρτης Ιεροθέου. Ήταν τότε που σημειώθηκε η πρώτη ανταρσία τρόπον τινά κατά της εκλογής Μαξίμου από την λεγόμενη τρόικα( τους τότε Πειραιώς Καλλίνικο, Δημητριάδος Χριστόδουλο και Καλαβρύτων Αμβρόσιο). Σε συνεργασία με τον Μακαριστό Μεσσηνίας Χρυσόστομο ( Θέμελη) αποφάσισαν να κινηθούν υπέρ της εκλογής του τότε Πρωτοσυγκέλλου της Ι. Μητροπόλεως Μεσσηνίας Ευσταθίου Σπηλιώτη ( ο οποίος έχαιρε εκτίμησης από την Ιεραρχία) κατάφεραν να ισοψηφίσει με τον Μάξιμο και λόγω πρεσβείων χειροτονίας εις πρεσβύτερο κατά μία εβδομάδα- αρχαιότερος του Μαξίμου ο Ευστάθιος, κατέλαβε τον θρόνο. Η εξέλιξη αυτή περισσότερο στενοχώρησε τότε τον Αρχιεπίσκοπο παρά τον Μάξιμο ο οποίος συνέχισε το έργο του στην Αρχιεπισκοπή μέχρι που εξελέγη το 1984,Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης,πανηγυρικά αυτή τη φορά αφού τόσο η Τρόικα και κυρίως ο Χριστόδουλος είχε έλθει κοντά με τον Μάξιμο και έλιωσαν οι πάγοι ψυχρότητας που τους χώριζαν. Σε αυτή την εξέλιξη τις γέφυρες έστησε ο τότε Πρωτοσύγκελλος της Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος Αρχιμ. Θεόκλητος Κουμαριανός, νυν Μητροπολίτης Βρεσθένης και ο τότε Γεν. Αρχιερατικός Σερρών π. Ιορδάνης Θεμελίδης. Με την εκλογή του στην χηρεύουσα θέση του Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτης έμελλε να εξελιχθεί ως ο Μακεδονάρχης και να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο στην εκλογή του Χριστοδούλου ως Αρχιεπισκόπου.Ήταν ο Ιεράρχης που κατάφερε να αντιστρέψει το κλίμα υπέρ του Χριστοδούλου και με το τέχνασμα της ενθάρρυνσης των πολλών υποψηφιοτήτων κατάφερε να καταστήσει τον Χριστόδουλο νικητή στον πρώτο γύρο έστω με βραχεία διαφορά έναντι του δεύτερου και στη συνέχεια να τον καταστήσει η Ιεραρχία με την τιμία ψήφο της αδιαμφισβήτητο νικητή και με μεγάλη διαφορά.

Ο Μάξιμος ποίμανε τους πιστούς της μακεδονικής γης των Σερρών επί 19 χρόνια περίπου. Είχε κερδίσει την αγάπη και το σεβασμό του ποιμνίου του, γι’ αυτό και ο αιφνίδιος θάνατος του σκόρπισε μεγάλη λύπη. Ότι που είχε κάνει μια επέμβαση στο Ωνάσειο στην καρδιά του. Θυμάμαι ότι δεν ήθελε να το λέμε. Και αφού εξήλθε από το νοσοκομείο και όλα έδειχναν να έχουν πάει κατ´ευχήν ο Μάξιμος ήταν επιφυλακτικός . Λες και περίμενε τον απρόσκλητο για κάθε άνθρωπο επισκέπτη: τον θάνατο. Μετά από την επέμβαση και αφού επέστρεψε στα καθήκοντα του αποφάσισε να πάει λίγες ημέρες για να ξεκουραστεί στον αγαπημένο του Καστορίας Σεραφείμ που χάσαμε πρόσφατα. Το πρωινό της 5ης Μαρτίου ξεκίνησαν για εκδρομή στον Σεβ. Φλωρίνης Θεόκλητο. Εγώ εκείνο το πρωινό είχα πάει καλεσμένος στην τότε ΝΕΤ στον Γιάννη Λοβέρδο. Τελείωσε η εκπομπή και επέστρεφα στο γραφείο μου όταν με πήρε ο αείμνηστος Καστορίας Σεραφείμ φωνάζοντας μου: «Σωτήρη μου πάει ο Γέροντας».

Στα πρώτα λεπτά νόμιζα ότι μου έλεγε για τον Κίτρους Αγαθόνικο και αφού άρχισα να ρωτώ κατάλαβα ότι επρόκειτο για τον Μάξιμο. Πάγωσα. Είχαμε μιλήσει το προηγούμενο βράδυ επί μια ώρα. Δεν περίμενα ότι θα είχαμε αυτή την εξέλιξη. Πήρα αμέσως τον Αρχιεπίσκοπο που βρισκόταν στο εξωτερικό με τον τότε Αρχιγραμματέα της Συνόδου, Επίσκοπο Σαλώνων Θεολόγο, τον μετέπειτα διάδοχο του Μαξίμου. Όχι δεν έγινε τότε καμία κουβέντα για να τεθεί ο Θεολόγος υποψήφιος στη Μητρόπολη Σερρών. Χρειάστηκε σκληρός αγώνας από όλους του περιβάλλοντος για να πεισθεί ο Χριστόδουλος να δεχθεί τον Θεολόγο ως υποψήφιο για Σερρών. Όπως έλεγε είναι νωρίς και να περιμένει. Πρώτη του επιλογή ήταν τότε ο νυν Μητροπολίτης Δράμας Παύλος. Αλλά αφού άρχισε το λεγόμενο ψηστήρι στον Χριστόδουλο από την αυλή επέλεξε τον Θεολόγο και παρακάλεσε τον Παύλο για δεύτερη φορά να κάνει πίσω ( η πρώτη φορά ήταν για την Μητρόπολη Εδέσσης για την οποία ο τότε Σερρών Μάξιμος επέμενε για την εκλογή Ιωήλ). Δηλαδή ο Μάξιμος έκοψε τον δρόμο στον Παύλο επί της ουσίας δυο φορές. Αλλά έτσι είναι τα εκκλησιαστικά μας πράγματα. Δυστυχώς.

Η είδηση του θανάτου του Μαξίμου εκείνο το πρωινό της 5ης Μαρτίου, ήλθε σαν κεραυνός σε αίθριο καιρό, και συντάραξε όλη την Εκκλησία. Ο δίκαιος και δημιουργικός, ο ευφυής και ανεκτικός, ο «χρηστός επί τους αχαρίστους και πονηρούς», ο Δεσπότης Μάξιμος, αιφνίδια έπαψε να είναι ανάμεσά τους. Το πένθος και η θλίψη των χριστιανών του βρήκαν παρηγοριά, μόνο στην βεβαιότητα, πως ο «τα πάντα οικονομών φιλανθρώπως, και το συμφέρον πάσιν απονέμων» Κύριος, θα αναπαύσει το δικό τους άνθρωπο, τον κυρό Μάξιμο, «εν ταις σκηναίς των εκλεκτών Του». Δεν θα ξεχάσω ποτέ την κακή διάθεση του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου. Και όταν τον ρώτησα γιατί με παράπονο μου είπε δεν ήθελα να φύγει χωρίς να τον δω και να του μιλήσω να του πω ευχαριστώ για όσα έπραξε για το πρόσωπο μου η αγαπώσα με καρδιά του. Ειρήσθω εν παρόδω να πούμε ότι είχαν ψυχρανθεί οι σχέσεις τους εξαιτίας της επιμονής του αειμνήστου Μαξίμου να εκλέξει στις γειτονικές των Σερρών Μητροπόλεις Σιδηροκάστρου και Ζιχνών, κληρικό που δεν ήταν αποδεκτός από την Ιεραρχία. Αυτό στάθηκε η αιτία να έχουν ψυχρανθεί οι σχέσεις τους και έως τον θάνατο του Μαξίμου δεν είχαν αποκατασταθεί!

Η εμμονή του Μαξίμου τότε για τον συμμαθητή του στην Χάλκη Ιωακείμ Καραχρήστο για την Μητρόπολη Σιδηροκάστρου αρχικά και Ζιχνών στη συνέχεια δημιούργησε πολλές παράπλευρες απώλειες και ασυμμετρίες.
Ο Χριστόδουλος για να μην κακοκαρδίσει τον Μάξιμο αποδέχθηκε να τον θέσει υποψήφιο και να στηρίξει χλιαρά την υποψηφιότητα.
Αυτό, όμως, χάλασε τις σχέσεις του με έναν άλλον σύμμαχο του εντός της Ιεραρχίας και ισχυρό βραχίονα του στα Οικονομικά (ΕΚΥΟ κ.α.) τον Φιλίππων Προκόπιο… Ο Προκόπιος υπέβαλε τότε τις παραιτήσεις του απο 18 συνοδικές επιτροπές ταυτόχρονα !!! Μόνο τα νομοκανονικά κράτησε έως το τέλος. Μάλιστα στο ενδεχόμενο εκλογής τιυ Ιωακειμ ως Σιδηροκάστρου ο Προκόπιος είχε έτοιμη την παραίτησή του και απο την Μητρόπολη Φιλίππων. Την είχε έτοιμη…αλλά ευτυχώς η προσπάθεια του τότε Αλεξανδρουπόλεως (νυν Θεσσαλονίκης) Ανθίμου να προωθήσει την υποψηφιότητα του Μακαρίου έδωσε τη λύση αφού εξελέγη ο Μακάριος και έτσι απεσοβήθησαν τα χειρότερα.
Ας επανέλθουμε στον Μάξιμο .

Το έργο του Μαξίμου τεράστιο. Πρόκειται για μια πλούσια παρακαταθήκη που θα ευλογεί τις επόμενες γενιές. Αυτό άφησε πίσω του ο Μάξιμος. Με ταπεινοφροσύνη, δυναμικότητα και λελογισμένη πληθωρικότητα ο αποδημήσας εις Κύριον ο λεβέντης και αρχοντικός Μάξιμος προσέφερε πλούσιο έργο, αφήνοντας ανεξίτηλη τη σφραγίδα της Αρχιερωσύνης του. Το πολυδιάστατο έργο του Μάξιμου είναι δύσκολο να περιγραφεί, να εκτιμηθεί και να εξαντληθεί σε λίγες γραμμές. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

– Το “Μαξίμειο” Πνευματικό και Πολιτιστικό Κέντρο, που ήταν και η ύψιστη προσφορά του Ποιμενάρχου μας, κυρίως προς τη νεολαία, για την κατασκευή του οποίου διέθεσε την ίδια του την περιουσία. – Το μεγάλο έργο της αναστήλωσης της παλαιάς Μητρόπολης των Αγίων Θεοδώρων. – Η αναστήλωση και η λειτουργία της ιεράς μονής Τιμίου Προδρόμου. – Το Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης. – Η ίδρυση των Σχολών Βυζαντινής Μουσικής και Αγιογραφίας. – Η ίδρυση ενοριακών φιλόπτωχων ταμείων. – Η ίδρυση παιδικής ορχήστρας – χορωδίας. – Η ίδρυση τράπεζας αίματος. – Η καθιέρωση του θεσμού προικοδότησης πολυτέκνων και απόρων οικογενειών. – Η ίδρυση εκκλησιαστικού φιλανθρωπικού ταμείου. – Η έκδοση του περιοδικού “Άγιος Νικήτας”. – Η οργάνωση του αντιαιρετικού αγώνα. – Η αναγνώριση του Αγίου Νικήτα του εν Σέρραις αθλήσαντος και στη συνέχεια οι προσπάθειές του για την ανέγερση ιερού ναού στις Εργατικές Κατοικίες σιδηρ. σταθμού.

Ο ίδιος ο Μάξιμος σε συνέντευξη του είχε πει:

“Ο επίσκοπος, καλούμενος από την Εκκλησία να υπηρετήσει το λαό της, αναλαμβάνει την ευθύνη να σέβεται τον Ευαγγελικό λόγο και να τιμά την αρχιερατική αξία. Καλείται να γίνει μιμητής του αληθινού Ποιμένος και υπερασπιστής των δικών Του “καλών έργων”. Να είναι δηλαδή, “οδηγός τυφλών, φως των εν σκότει, παιδευτής αφρόνων, διδάσκαλος νηπίων, φωστήρας εν κόσμω”. Ο,τι κι αν κάνει, λοιπόν, ένας Ποιμένας, πρέπει να το κάνει όχι για τη δική του δόξα, αλλά για τη δόξα του Θεού και την προκοπή του λαού του. Η κοινωνική διακονία είναι απαύγασμα του πνευματικού περιεχομένου. Ο προσωπικός μόχθος στηρίζεται και από τη χάρη του Θεού κι εκτιμάται από το καλοπροαίρετο των ανθρώπων. Δική μου αγωνία είναι το ταπεινό μου έργο να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της Εκκλησίας μας και να εμπνέεται από τις αρχές που ανέφερα. Το έλεος και η κρίση ανήκουν στο Θεό και τον ευσεβή λαό Του”. † Ο ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΟΣ ο Α΄ 2 Μαΐου 1984 – 5 Μαρτίου 2003 «Δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι και εν Κυρίω ο μισθός αυτών» ( Σοφ. Σολομώντος) Η γη των Σερρών έως της δευτέρας και αδεκάστου Παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ξενοδοχεί «τον γλυκύν, τον πράον, τον μειλίχιον άνθρωπον του Θεού» το μακαριστό Μάξιμο, τον «πιστό του λαού του διάκονο» έως την ημέρα της κοίμησής και σήμερα ισχυρό πρεσβευτή του προς το Ζωοδότη Κύριο, για την παροχή της προστασίας Του από τις παγίδες του εχθρού.Εργάστηκε έργα αγαθά, έχοντας επίγνωση πως είναι δείγμα μίσους η προτίμηση του περιτεύοντος αργυρίου από την αγάπη του ποιμνίου του, εργάστηκε έργα σπουδαία πιστεύοντας πως «οι δίκαιοι δια την ευποιΐαν εγκωμιαζόμενοι ταπεινούνται μάλλον, ου δικαιούσιν εαυτούς».

Ειρηνικός ο λόγος του και, η βακτηρία του, βακτηρία συνέσεως και όχι τιμωρίας, ακόμη και όταν αχάριστα και πονηρά μέλη της τοπικής κοινωνίας, ευεργετημένα απ’ αυτόν, δεν έδειχναν την προσήκουσα προς τον ιεράρχη προσήλωση και σεβασμό, αυτός υπήρξε «χρηστός επί τους αχαρίστους και πονηρούς, γνωρίζοντας πως, ο του καταλλήλου θέρους καιρός ο μέλλων εστίν αιών». Στα δέκα και εννέα χρόνια της θεοφιλούς Αρχιερατείας του στη θεόσωστο Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.Με δική του πρωτοβουλία εκδόθηκε το μηνιαίας κυκλοφορίας περιοδικό της Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης «Άγιος Νικήτας», ενώ είναι δημιουργήματά του: η ίδρυση του «Αντιαιρετικού Γραφείου», η δημιουργία του «Γενικού Εκκλησιαστικού Φιλανθρωπικού Ταμείου» και η λειτουργία «Ενοριακών Φιλόπτωχων Ταμείων». Στάθηκε κοντά στους νέους και ιδιαίτερα στους απόρους δημιουργώντας το ίδρυμα υποτροφιών «Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής». Της δημιουργικής του διάθεσης έργα είναι, η ίδρυση Σχολής Βυζαντινής Μουσικής και η λειτουργία Σχολής Βυζαντινής Αγιογραφίας, καθώς και η οργάνωση της Παιδικής Ορχήστρας και Χορωδίας.

Γνώριζε, ο μακαριστός Μάξιμος, πως «ο σπείρων έπ’ ευλογίαις έπ’ ευλογίαις και θερίσει», γιαυτό και τα έργα της ευποιΐας του ήταν ο καρπός της αγάπης του προς το χριστεπώνυμο πλήρωμα της μητροπόλεώς του, ενώ για τον ίδιο, ο Χριστός ήταν το παν. Αυτόν ζούσε, Αυτόν κήρυττε, Γιαυτόν και την Εκκλησία Του αγωνίστηκε και «εν Αυτώ τω Χριστώ εκοιμήθη ως δίκαιος, απέλιπε δε της αρχιερωσύνης» διάδοχο σπουδαίο. «Χοϊκός χρηματίσας, ο μακαριστός Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης Μάξιμος, κοιμηθείς εν Κυρίω» την 5η Μαρτίου του 2003, δια θανάτου το θνητό, δια ταφής το φθαρτό μετέβαλλε σε τίμιο και ουράνιο κτίσμα.