You are currently viewing «Σκέψεις για μια ανησυχητική εκκλησιαστική ένταση» •Βαρυσήμαντο άρθρο του Θεοφ.Επισκόπου Φαναρίου Αγαθαγγέλου, Γεν. Διευθυντή Α.Δ.

«Σκέψεις για μια ανησυχητική εκκλησιαστική ένταση» •Βαρυσήμαντο άρθρο του Θεοφ.Επισκόπου Φαναρίου Αγαθαγγέλου, Γεν. Διευθυντή Α.Δ.

**

πό πισκόπου Φαναρίου γαθαγγέλου,
Γενικο
 Διευθυντο ποστολικς Διακονίας
τ
ς κκλησίας τς 
λλάδος

Εναι δυστυχς γεγονς τι κάποιες φορές μες ο Χριστιανοί, κληρικοί  λαϊκοί, ετε νοιώθουμε μεγλοι (καί λόγ θέσεως στήν εραρχία) ετε θεωρομε τν αυτ μας ταπεινωμένο, ασθανόμαστε ς ο κηδεμνες τν λλων. Μερικς φορς πλι στχριστιανικ μας ταυττητα ποδδουμε στν αυτ μας μι γινη ταυττητα πο μς γεμζειπαρση, κα νομζουμε τι εμαστε πι πιστο π τος δελφος κενους πο τος συντρβει  στορα,  τούς πογοητεύει  κόσμος,  γωνίζονται μαζί μέ μς γιά να κόσμο δίκαιο καί ερηνικό, πλό καί νεπιτήδευτο, γαπητικό καί λπιδοφόρο «ν γ ρμν δψει καματος, ν γ νδρ» (Δευτερ. 32,10).

Θά θελα νά προχωρήσω ν μέσ παγίδων πολλν, πού θέτει πρτα  αυτός μου καί μετά πραγματικότητα το κόσμου, σέ ατή τήν ρημη καί νυδρη γ, καί νά γράψω γι’ ατά πού μέ ποννε καί μέ προβληματίζουν. Πιστεύω τι πάρχουν πολλοί δελφοί, γγύς καί μακράν, πού διέρχονται μέ γωνία καί πόνο τά γενόμενα κατά τόν τελευταο καιρό στήν κκλησία μέφορμή τήν νταση στίς σχέσεις το Οκουμενικο Πατριαρχείου καί τς κκλησίας τς Ρωσίας. σα καταθέτω νώπιον τν πατέρων καί τν δελφν μου μέ σεβασμό εναι ταπεινές σκέψεις πού δέν διεκδικον τήν πρωτοτυπία καί δέν ξιώνουν καμία νθρώπινη σοφία. Εναι πλά μία ξομολόγηση καρδίας δελφο πρός δελφούς. Εναι μία ξοδος πό τόν καθησυχασμό μου, μιά ξοδος πού χρειάζεται, πως κάθε προσωπική ξοδος, ταπείνωση καί κουράγιο, τόλμη καί νδρεία, γιά νά μήν γυρίσεις πίσω πληγωμένος καί περιμμένος, κυνηγημένος καί πογοητευμένος, θλιμμένος καί λυπημένος πό τή ματαιοδοξία, τήν κενοδοξία, τήν πόρριψη, πορημένος άν σύ –άν θέλεις καί άν σέ φήνουν- μπορες νάνήκεις σέ μιά οκογένεια πού  γλώσσα τς θεολογίας, το κκλησιαστικο βίου, το θους, πού μέχρι τώρα μς δίδαξαν ο νθρωποι το Θεονομάζεται πνευματική οκογένεια.

 πορεία τς προσωπικς ξόδου διά τς κφράσεως τν πόψεών μου γίνεται μέ τήν προσδοκία νά δ τούς πατέρες μου, τούς δελφούς μου, τούς φίλους μου, τά παιδιά μας, καί νά νιώσω τι εδα τόν Θεό μου. Βαδίζω νιώθοντας τι γγελος Κυρίου μέ συνοδεύει γιά νά μή φοβμαι, διότι άν  Θεός εναι μαζί μας οδείς εναι ναντίον μας.  εραποστολή, κατήχηση,  διδασκαλία,  πολιτισμός,  παφή μου μέ πολλούς δελφούς καί συνεργάτες σέ διορθόδοξο καί διαχριστιανικό πίπεδο, ο σπουδές στό ξωτερικό, τό Φοιτητικό Οκοτροφεο μέ τό δυναμικό του,  εθύνη γιά τίς κδόσεις το θεολογικο λόγου καί τήν ποιότητα τους, μέ ρίμασαν μέσα στήν οκογένεια τς ποστολικς Διακονίας νά σκέπτομαι μετά 36 χρόνιαερατικς διακονίας, πό τά ποα 16 εναι χρόνια πισκοπικς διακονίας, νά ξέλθω πό τή γ τς συγγενείας μου καί νά ρχίσω νά γράφω γι’ ατά πού ποννε καί πικραίνουν, λλά καί γι’ ατά πού  νθρώπινη ψυχή προσδοκ καί λπίζει.

Προχωράω, φήνοντας στήν κρη γιά λίγο τά θεολογικά γράμματα πού μαθα, ν καί ατά εναι θος καί ζωή καί δέν ξεκολλνε πό τή σάρκα μου. ξέρχομαι μέ τή σκέψη στήνμορφιά καί τό κάλλος, τή χάρη καί τήν ραιότητα, τήν πράξη καί τό πάθος. πομακρύνομαιπό να κόσμο μλλον φολκλορικό, πού πάσχει πό μιά μορφή παρχιωτισμο σέ λα τάπίπεδα τς ζως, γιά νά εσέλθω λίγο πιό ποφασιστικά στό βασικά περιπλανώμενο παιχνίδι το κόσμου τν μακρινν ριζόντων. μως, πς νά τενίσουμε τούς μακρινούςρίζοντες, ν δέν σταθομε πρτα στά πόδια μας; Πς νά συναντήσουμε τόν λλον, ν δένντιμετωπίσουμε τόν αυτό μας; Πς  κκλησία μπορε νά μπε μέ τό δικό της δυναμικό προφητικό τρόπο στήν στορία το κόσμου ταν  μετριότητα καί  παρακμή χαρακτηρίζουν τό δημόσιο βίο πού εναι καί βίος δικός μας; Πς  κκλησία θά ρθρώσει να λόγο πού θάχει λίγο χρο γιά σκιο πού θά ναπαύει καί θά ερηνεύει τίς καρδιές τν νθρώπων;ντέχουμε νά μιλήσουμε γιά αθεντική ατοσυνειδησία; Πς θά μιλήσουμε γιά μιά προφητική γρήγορση καί γιά τήν προσδοκία μας κατά τήν «ἡμέρα Κυρίου »; Πς θά μιλήσουμε στούς νθρώπους γιά τήν πολιτεία τς βιοτς τους, φο «Χριστός ἀνέστη καί ζωή πολιτεύεται» , γιά νά θυμηθ τούς λόγους το Γεωργίου Σεφέρη: «Πῶς νάἀντικρύσουμε τό δυτικό πολιτισμό, ἄν δέν ἀντλήσουμε δύναμη ἀπό τίς δικές μας ρίζες καί χωρίς ἕνα συστηματικό μόχθο γιά τή δική μας παράδοση;» .

 προκταση το μυστηρου το Χριστο στ ζω τς κκλησας ως τς συντλειας τοαἰῶνος συνεπγεται χι μνο τν πρσληψη τν θνν στν κκλησα μ τν λη πολιτιστικ τους ταυττητα, λλ κα τν πρβασ τους στ λειτουργα το νιαουκκλησιαστικο σματος τς οκουμνης.  λθεια ατ κνει τν ρθοδοξα κα τς καττπους κκλησες – παρ τς πικαιρικς  περιστασιακές δυσκολες κα νοχς μας – νσυμβλλουν οσιαστικ στ να πραγματικτητα κα στ λειτουργικ πληρτητα τοερωπαϊκο πολιτισμοστε μσα σ ποχς δσκολες, ν διακονον μ γπη κα θυσα τν κθε νθρωπο, τν νθρωπο τς ποχς μας, τν που γς, κα  ποος καθημερινγωνζεται κα γωνι γι τν ερνη, τ δικαιοσνη κα τν ντητα το σμπαντος κσμου. Πρόκειται γιά λαούς πού πειννε καί διψνε τόν ρτο τν γ-γέλων καί τό ζν δωρ.

Ο Ποιμένες μας, ο Πατριάρχες μας, ο Προκαθήμενοι καί ο Πρόεδροι τν ρθοδόξωνκκλησιν, πέρα πό τά δύσκολα, καί χαρα κάποιες φορές, διοικητικά τους καθήκοντα,χουν «χρεωθε» στήν προσωπική τους στορία, λλά καί τήν στορία τς κκλησίας, νά ζυμώσουν να νέο φύραμα, νά μορφώνουν τό θος μας, τσι στε  ζωή μας νά συμφωνε μέ τή συνείδησή μας καί νά εναι γεμάτη πό τήν ναστάσιμη χαρά. χουν «χρεωθε» νά μαρτυρήσουν τι  διοίκηση δέν χωρίζεται πό τήν πνευματικότητα,  κκλησιαστικήλληλεγγύη δέν πάρχει χωρίς γάπη,  κανονικότητα δέν νοεται χωρίς τό δόγμα καί τόθος. λα μως πού  μεγαλύτερος πειρασμός τς κκλησίας εναι  τρόπος σκησης τς ξουσίας…

τσι, ατό τό ξουσιαστικό χρέος πολλές φορές ξαντλεται μέσα στά ρια το «πρέπει» και το «ὀφείλω» – δυό ρήματα πού μπορε νά σκοτώσουν τή ζωή, φο τήν ποστερον πό κάθε παιδαγωγική διάθεση καί τήν καταδικάζουν σέ να καθωσπρεπισμό μέ τήν τήρηση τν κοσμικν ρων, ν καί ατό χι λες τίς φορές.  ξουσιαστική, λοιπόν, ατή πιβολή δυνάμεως γίνεται δυναστεία, διάκριτη συμπεριφορά, ποτίμηση το λλου, κρατη πιβολή θέσεων καί ποκειμενικν πόψεων πού στό νομα τς συνοδικότητας προβάλλει μισέςλήθειες  ρωτοτροπε μέ τό καθολικό ψεδος, κρίνει καί πικρίνει, αθαιρετε καί παραπληροφορε στό νομα μις «ἀτομικῆς συλλογικότητας, ἀσθενοῦς συνοδικότητας καίἀτομικοῦ συμφέροντος», ξαγριώνει, πληγώνει, φθείρει καί διαφθείρει συνειδήσεις, θέλειπαδούς καί χι μέλη.

Παράλληλα μέσα π τς λληλοσυγκρουμενες ατές καταστσεις  πολιτική πιδικει τή μεταχεριση τς πίστης γι τ στριξη προσωπικν, θνικιστικν, φυλετικν, διεθνν στρατηγικν κα λλων συμφερντων. Δυστυχς, ο κκλησίες χι μνον ποκπτουν πολλς φορς στος θέμιτους σχεδιασμος τς διεθνος πολιτικς, λλ ξαρτον θεωρον τν πολιτικ προοπτικ νός τπου κτω π μα συγκεκριμνη ρμηνεα τν θρησκευτικν ληθειν. Εμαστε μάρτυρες μις δαιμονικς καταστάσεως βίας καί τρομοκρατίας. νθρωποι χάνονται, δολοφονονται νυποψίαστοι, πειννε, σθενον, φοβονται, ν  θάλασσα γινε νεκροταφεο λπίδων. Πο λόγος γιά τό δικαίωμα στή ζωή, γιά τό θεο δρο τς ερήνης, γιά τήν μοιβαιότητα καί τήν λληλεγγύη, πού δίνουν νόημα στήν καθημερινή βιοτή καί στήν παρξή μας; Μέσα σέ ατή τήν πραγματικότητα διερωτται κανείς πς μπορε νά μήν πάρχει κκλησιαστική κοινωνία καί νότητα; Τί θά πομε στούς Χριστιανούς μας; Πς θά μιλήσουμε στά παιδιά μας; Πς θά διδάξουμε στόν κόσμο τόγγελμα τς σωτηρίας; Πς θά πρσλάβουμε τό μήνυμα τν καιρν, γιά νά τό ποδώσουμε χριστοποιημένο στούς λαούς μας;

Ο κκλησες καλονται ν ργασθον μ ντιμτητα κα ελικρνεια γι τν γκαιρηπρβαση τν πολιτικν  παραπολιτικν συγχύσεων, τν προσηλυτιστικν διαθσεων τοθνοφυλετισμο, το φονταμενταλισμο καί τς παγκοσμιοποιήσεως.  οκουμενικτητα δν καταλει, λλ διατηρε τν ταυττητα τν λαν·  μοιβαα γνωριμα δν δηγε σθρησκευτικ συγκρητισμλλ σ σεβασμ γιά να πλουραλισμ, γι τν ποο θ πρπει ν πρχει τό μτρο κρσης κα ξιολγησης.

 οκουμενικτητα τς ρθοδοξας δν εναι ρος δαφικς, λλ  κατλυση τννθρωπνων φραγμν στν καιν κτση τς Βασιλεας το Θεο.

 Θες,  ποος σαρκοται, ποφρει, νσταται καί ναλαμβάνεται στούς ορανούς γι τσωτηρα το νθρπου, καλε λους ν διαλεχθομε – χι βεβαίως γι ν ναιρσουμε  νρνηθομε- λλ γι ν περβομε τ νοσηρό φαινμενο το θνοφυλετισμο. Δυστυχς, οκουμενικτητα τς ρθοδοξας τρομζει τς σθενικς συνειδσεις κείνων, ο ποοι δν μπορον ν ρμηνεσουν τ μηνματα τν γεγοντων, παρ’ λα τ συγκλονιστικ δεδομναστε ν δον τι τ μνο ντδοτο στν κρση τν καιρν δν εναι  μυντική καίπιθετική τακτική  κα ο παθολογικς τους κφρσεις, λλ  οκουμενικτητα κα διλογος.  εχαριστιακ ναφορ τς κκλησας μας στήν Θεία Λειτουργία προσφρει τν Χριστ, Ατν πο σαρκθηκε κα προσλαβε στ θεία πστασ Του λον τν κσμο, γι’ ατό  μετοχ μας στ Σταυρ κα τν νστασ Του ποτελε τν οσιαστικ πρξη γιτν πρβαση το νοσηρο θνοφυλετισμο.

Συνεπς, ἐάν  πρσδεσ μας στν παρδοση δν πψει ν εναι ατοδικαιωτικπαρελθοντολογα κα άν  παρδοση δν γνει  φορας το προφητικο χαρσματος, φωτζοντας τ παρν μ τ σχατολογικ φτα το μλλοντος, ττε ατ  παρδοση θντιγρψει, μ πνεμα στερο νεκρά στοιχεα το παρελθντος κα  καρδι μας θ δυνατεν σχηματσει τόσο τν εκνα το Θεο σο κα τν εκνα το νθρπου γιά ν διαλεχθεμαζ τους. Ατ εναι πλέον κα  μεγλη εθνη τς Χριστιανικς Ερπης καί τνκκλησιν πού χουν πληγώσει πνευματικά τούς πολίτες καί τά μέλη τους, πού καλλιεργον τόν κυνισμό νός κόσμου χωρίς Θεό στόν ποο δεσπόζει μόνο  δύναμη καί τό κέρδος, πού προβάλλουν ξιακά κριτήρια κατεστραμμένα, στε  διαφθορά καί  συλλόγιστη δίψα γιάξουσία νά θεωρονται κάτι τό ατονόητο.

 προβληματισμός εναι ντονώτερος άν μέσα πό τίς ξειδώσεις το χρόνου, πό τήν ψυχολογία τν περιστάσεων καί πό τίς ναπόφευκτες πικίνδυνες συγχύσεις, χειτονίσει, ποθηκεύεται  λλοιώνεται  συνοδική συνείδηση . Ο κκλησιαστικοί στορικοί μπορον νά πενθυμίσουν σέ λους τίς πληγές τς κκλησίας πό τίς αθαίρετες καίντικανονικές παρενέργειες το προκλητικο δεοληπτικο συνδρόμου τς ατοκεφαλίας τν νεωτέρων χρόνων. Ποιός μπορεῖ νά ἐγγυηθεῖ συνοδικά σήμερα ὅτι θέματα τῆςἘκκλησίας δέν παρανοοῦνται καί δέν παρερμηνεύονται γιά πολλές καί ἀνομολόγητες σκοπιμότητες; Τό θέμα τς Οκρανίας σήμερα εναι  κορυφή το παγόβουνου. Τό πρόβλημα πάρχει. Πς θά πολεμήσουμε τόν θνοφυλετισμό, ταν  Μόσχα προωθεπωθημένες δεοληπτικές σκοπιμότητες, γιά νά πιβληθε στά διορθόδοξα πράγματα;στόσο προσπαθε συγχρόνως νά ποψιλώνει τό καθιερωμένο πό τίς Οκουμενικές Συνόδους κανονικό δικαίωμα το Οκουμενικο Πατριαρχείου ν μεριμν γιά τά θέματα τς καθόλου ρθοδοξίας, γι’ ατό στρέφεται συστηματικά νάντια στήν καθιερωμένη κανονική παράδοση γιά τήν πόλυτη ναγκαιότητα το Πρώτου, καίτοι  κκλησία πληρώνει τό τίμημα τν αθαίρετων καί μονομερν ντικανονικν κκλησιαστικν πράξεων τοΠατριαρχείου Μόσχας κατά τό παρελθόν. λλωστε  κανονικός θεσμός τς Ατοκεφαλίας γενν πάντοτε δελφές κκλησίες, ν  πεκτατική διάθεση τν δικαιοδοσιν γεννσοβαρά προβλήματα γιά τήν νότητα τς ρθοδοξίας.

Γιά τήν κκλησία τά πράγματα εναι πλά, διότι  Θεός εναι πλος καί εναι Πρόσωπο. Γι’ ατό μέ προσωπεα δέν μπορε νά γίνει διάλογος. στόσο  Θεολογία, μέ τή χάρη τοΠαρακλήτου καί τή σοφία ελογημένων πάρξεων, νοίγει δρόμους γιά νά περβε τάδιέξοδα. Εναι τό θέλημα το Θεο στήν ρχιερατική προσευχή το Κυρίου, «ἵνα ὦσιν ἕν».Εναι  κοινή εθύνη πού χουν λοι ο Πατριάρχες καί ο Προκαθήμενοι τν Ατοκεφάλωνκκλησιν νά δον μέ πεύθυνο τρό πο  νας στά μάτια τόν λλον καί νά καλλιεργήσουν «ν νί στόματι καί μι καρδί» τήν νότητα τς κκλησίας. Εναι  νότητα τς πίστης καί τς ζως, τς διάκοπης συνέχειας τς Παράδοσης καί τν δώρων το γίου Πνεύματος πού κφρά-ζουν καί κπληρώνουν τήν κοινωνία νός πισκόπου μέ τούς λλους πισκόπους τόσο σέ λειτουργικό, σο καί σέ συνοδικό πίπεδο. Ατό βεβαιο τήν κανονικότητα, τό δόγμα καί τό εχαριστιακό θος.

Στήν γκύκλιο τς γίας καί Μεγάλης Συνόδου ναφέρονται μεταξύ λλων: «ἐν χαρᾷπεπληρωμένῃ, εὐαγγελιζόμεθα τόν λόγον τῆς πίστεως, τῆς ἐλπίδος καί τῆς ἀγάπης, προσβλέποντες πρός τήν ἀνέσπερον καί ἀδιάδοχον καί ἀτελεύτητον ἡμέραν.Ὅθεν δίδει (ἡκκλησία) τήν εὐαγγελικήν μαρτυρίαν καί διανέμει ἐν τῇ οἰκουμένη τά δῶρα τοῦ Θεοῦ: τήνἀγάπην Του, τήν εἰρήνην, τήν δικαιοσύνην, τήν καταλλαγήν, τήν δύναμιν τῆς Ἀναστάσεως καί τήν προσδοκίαν τῆς αἰωνιότητος»σες κκλησίες πέγραψαν ατό τό βαρυσήμαντο θεολογικό κείμενο, λλά καί ατές πού δέν συμμετεχαν, καλονται νά τό κάνουν σάρκα μέ λόγο καί ργο, προφητική γρήγορση καί πράξη, καθημερινό γώνα, μαρτυρία καί μαρτύριο, προσευχή, μετάνοια, έλευθερία, χαρά, προσδοκία, ερήνη, νθουσιασμό, νότητα.

** Το κείμενο αυτό απεστάλη προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη,προς τον  Αρχιεπίσκοπο Αθηνών, προς  όλους τους Προκαθημένους των Ορθοδόξων Εκκλησιών, προς τον Πάπα Φραγκίσκο και προς όλους τους Αρχιερείς, δικούς μας και της διασποράς.